تاریخ انتشار
يکشنبه ۱۵ تير ۱۳۹۹ ساعت ۲۲:۴۳
کد مطلب : ۴۲۲۸۷۳
یادداشت؛

روز قلم

سید علی جلالفرد
۰
روز قلم
کبنا ؛
قلم، زبان عقل و معرفت و احساس انسان‌ها و بیان کننده اندیشه و شخصیت صاحب آن است. قلم، زبان دوم انسان‌هاست. هویت، چیستی و قلمرو قلم بسیار گسترده‌تر از آن است که در بیان بگنجد.
*روز قلم
روز چهاردهم تیر ماه به پیشنهاد انجمن قلم ایران و تصویب شورای فرهنگ عمومی، به عنوان (روز قلم) در تقویم رسمی جمهوری اسلامی ایران به ثبت رسید.
 *پیشینه روز قلم
البته توجه به قلم در سرزمین ما پیشینه‌ای دیرینه دارد. سده‌ها پیش در ایران باستان، تیرگان (سیزدهم تیرماه) یکی از مهم‌ترین جشن‌های ایران باستان بوده که آیین‌های مخصوصی داشته و یکی از آن‌ها پاسداشت قلم بوده است. یکی از دلایلی که برای این جشن ذکر شده، این است که در این روز، هوشنگ، پادشاه پیشدادی ایران، نویسندگان و کاتبان را به رسمیت شناخت و آنان را گرامی داشت، مردم جشن گرفتند و آن جشن به یاد ارجمندی قلم بر جای ماند. دلیل دیگری هم که برای این جشن ثبت شده، این است که به نوشتهٔ ابوریحان بیرونی، سیزدهم تیرماه، روز ستارهٔ تیر یا عطارد است و چون عطارد، کاتب ستارگان است، می‌توان سیزدهم تیرماه را روز نویسنده نامید.
پس از انقلاب نیز نویسندگان و شاعران سرشناسی چون محمدعلی سپانلو سیزدهم تیرماه را به عنوان روز قلم و نویسنده پیشنهاد دادند، تا این‌که چهاردهم تیرماه از جانب انجمن قلم به عنوان روز قلم نام‌گذاری شد. با این حال این مناسبت هنوز چندان در میان مردم و حتی اصحاب قلم و اندیشه شناخته‌شده نیست.
 *تاریخ نوشتن
تاریخ نوشتار، حداکثر به بیست هزار سال پیش باز می‌گردد و با محدود ساختن به نظام‌های نوشتاری مدوّن، رقمی حدود شش هزار سال پیش را نشان می‌دهد. این ارقام و آمارها فقط تخمینی است از سوی کاوشگران علمی، در صورتی که بدون شک پیشرفتی از سوی جوامع گوناگون، بدون کمک خط و زبان امکان پذیر نبوده است.
 از جمله موادی که برای نوشتن به کار می‌رفته سنگ، چوب، پوست حیوانات، برگ درختان، استخوان، موم، ابریشم، پنبه و کاغذ را می‌توان نام برد. در طول تاریخ، نوشتن به دو صورت بوده است: یک دسته خطوطی را در برمی گرفت که با استفاده از ابزارهای تیز چون سوزن، چاقو و... نوشتاری، کنده کاری می‌شد. دسته دیگر شامل خطوطی است که به وسیله قلم پر، قلم نی، قلم مو و... و با استفاده از جوهر بر سطح ماده نوشتاری ترسیم می‌گردید. گفتنی است نسخه برداری از نوشته‌ای بر سنگ یا فلز به طور منطقی، در نهایت به اختراع چاپ انجامید.
 *قلم چیست؟
قلم، زبان عقل و معرفت و احساس انسان‌ها و بیان کننده اندیشه و شخصیت صاحب آن است. قلم، زبان دوم انسان‌هاست. هویت، چیستی و قلمرو قلم بسیار گسترده‌تر از آن است که در بیان بگنجد. هرگونه رشد و پیشرفت، پیروزی و آرامش و معرفت و شناخت، ریشه در قلم دارد. تمدن‌ها، تجربه‌های تلخ و شیرین و علوم با نوشتن ماندگار می‌شوند.
هر کس می‌تواند قلمی را بین انگشتانش بفشرد و فرمانش دهد که بنگارد و هر آنچه را از مخیله صاحب انگشت تراوش می‌کند، بنویسد. قلم، تخریب می‌کند. می‌سازد. واقعیت‌ها را آشکار می‌کند. آشکارها را نهان می‌کند. به واقع قلم، معجزه‌ای جاودان است.
 *قلم مدرن
در آغاز قرن بیستم، کسی این تردید را به خود راه نمی‌داد که قلم و کاغذ را مهم‌ترین و مؤثرترین ابزار ذخیره سازی اطلاعات بداند؛ زیرا در آن زمان جوامع از نظر اقتصادی و فکری به جامعه‌های کاغذ مدار تبدیل شده بود. اما پایه‌های این باور پس از چندی به لرزه درآمد و با ظهور رایانه، رشد سریع فناوری اطلاعات، تلویزیون، استفاده‌های گوناگون از میکرو فیلم، میکرو فیش و ابزارهای الکتریکی، برتری بی رقیب کاغذ و قلم سنتی، به طور جدی به مبارزه طلبیده شد.
سوگند خداوند در قرآن به نام قلم، گویاترین شاهد بر شرافت و قداست آن است.
همان طور که در طول تاریخ، شکل ظاهری قلم عوض می‌شده است، روز به روز همراه با صنعت رو به رشد نیز تغییر می‌کند. اگر چه هنوز کتاب خانه‌های الکترونیکی و اداره‌های بدون کاغذ و قلم و جامعه‌های بدون کتاب نیامده است و شاید هرگز نیاید، ولی موقعیت ابزار و مواد نوشتنی از بنیاد دگرگون شده است. این دگرگونی در ظاهر قلم‌ها و نوشته‌ها، نه تنها از ارزش قلم و صاحبان آن نمی‌کاهد، بلکه به دلیل انتقال لحظه‌ای نوشته‌ها، هرآینه مسئولیت و وظیفه قلم را صدچندان می‌کند.
 *جایگاه قلم در اسلام
سوگند خداوند در قرآن به نام قلم، گویاترین شاهد بر شرافت و قداست آن است: «ن وَ الْقَلَمِ وَ ما یَسْطُرُونَ؛ سوگند به قلم و آنچه نویسند.» در جایی که خداوند، صاحب هستی به آفریده‌ای از آفریده‌های خود قسم یاد می‌کند، بشر در چه جایگاهی می‌تواند از ارج و منزلت آن سخن براند. در نخستین ارتباط وحیانی رسول خدا صلی الله علیه و آله با مبدأ هستی در غار حرا، سخن از قلم به میان می‌آید، تا جایی که خداوند خود را این گونه معرفی می‌کند: «الَّذی عَلَّمَ بِالْقَلَمِ؛ آن که با قلم آموخت.»
با سیری در زندگی پیامبر و امامان علیهم السلام می‌توان توجه و اهتمام عملی به نوشتن را از متن سیره آنان دریافت. این قدرشناسی به حدی بود که گاه موجب آزادی اسیران کفار می‌گشت. در صدر اسلام، پس از پایان برخی جنگ‌ها، پیامبر دستور می‌فرمود اسیرانی که به ده نفر از مسلمانان خواندن و نوشتن بیاموزند، آزاد شوند. این عمل در جامعه محروم از تمدن آن دوره، زیباترین و مؤثرترین پیام برای ارج نهادن به جایگاه قلم و علم بوده و هست.
 *امتیازهای قلم
«قلم» سه امتیاز دارد که در «بیان» آن‌ها را نمی‌بینیم:
1. باقی بودن:
سخن فرار می‌کند و نوشته باقی است. امیر مؤمنان علی علیه‌السلام در سخن جالبی می‌فرماید: «دانش را با نوشتن در بند کنید» تا باقی بماند و از کفتان نرود.
2. دقیق بودن:
بیان و سخن معمولاً دقیق نیست. اگر قرار بود کتابی که هزار سال پیش نوشته شده، زبانی به ما می‌رسید و در جایی نوشته نمی‌شد، هیچ گاه به طور دقیق به ما نمی‌رسید و در واقع ما کتاب دیگری را پیش روی خود می‌دیدیم.
3. عمیق بودن:
مطالب نوشته عمیق و فکر شده است؛ در حالی که به طور معمول سخنان، بدون تأمل گفته می‌شود و کم محتواست. نویسندگان گاه یک ساعت فکر می‌کنند و یک خط می‌نویسند، ولی در سخن نمی‌توان آن دقت را رعایت کرد.
علامه طبرسی رحمة الله علیه در این مورد می‌نویسد: «بیان دو گونه است: بیان زبان و بیان قلم. بیان زبان، با گذشت زمان کهنه می‌شود و از بین می‌رود، ولی بیان قلم تا ابد باقی است».
*روز قلم را با فرزندانمان جشن بگیریم
فرزندان، امیدهای آینده و ادامه دهندهٔ راه پر فراز نشیب گذشتگان هستند. آموختن ارزش‌ها و مفاهیم درست به آن‌ها، از مهم‌ترین وظایف ما در عصر حاضر می‌باشد، تا آنان نیز، فرهنگ و هنر را ارزشمند تلقی کنند و علم و دانش را ارج نهند.
روز قلم، بهانه‌ای برای آموختن زندگی و ارزش‌های نهفته در دل آن است، تا کودکانمان نیز، این روز را ارزشمند بدانند و هر آنچه را که به قلم و نوشتن مربوط می‌شود، والاتر و مقدس‌تر از هر پدیدهٔ دیگری در دنیا بدانند. روز قلم بهانه‌ای است تا فرزندان این سرزمین با تاریخ و فرهنگ اجدادشان آشنا شوند و گنجینه‌ای را که برای آن‌ها به یادگار مانده، به دوش بکشند و آمادهٔ قدم گذاشتن در این وادی گردند. روز قلم بهانه‌ای است تا کودکانمان بیشتر بخوانند و بیشتر بنویسند و نه تنها سرنوشت خود، که سرنوشت یه کشور را رقم زنند.
امام علی علیه السلام: (عقل‌های صاحبان فضیلت در نوک قلم‌های آنان است.)
ای قلم هستی بسی زیبا گهر
برگرفته علم از تو بال و پر
هیچ می دانی که والایی قلم
چون خدا بر نام تو خورده.
*روز قلم را با فرزندانمان جشن بگیریم
فرزندان، امیدهای آینده و ادامه دهندهٔ راه پر فراز نشیب گذشتگان هستند. آموختن ارزش‌ها و مفاهیم درست به آن‌ها، از مهم‌ترین وظایف ما در عصر حاضر می‌باشد، تا آنان نیز، فرهنگ و هنر را ارزشمند تلقی کنند و علم و دانش را ارج نهند.
روز قلم، بهانه‌ای برای آموختن زندگی و ارزش‌های نهفته در دل آن است، تا کودکانمان نیز، این روز را ارزشمند بدانند و هر آنچه را که به قلم و نوشتن مربوط می‌شود، والاتر و مقدس‌تر از هر پدیدهٔ دیگری در دنیا بدانند. روز قلم بهانه‌ای است تا فرزندان این سرزمین با تاریخ و فرهنگ اجدادشان آشنا شوند و گنجینه‌ای را که برای آن‌ها به یادگار مانده، به دوش بکشند و آمادهٔ قدم گذاشتن در این وادی گردند. روز قلم بهانه‌ای است تا کودکانمان بیشتر بخوانند و بیشتر بنویسند و نه تنها سرنوشت خود، که سرنوشت یه کشور را رقم زنند.
پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله: قلم، نعمت بزرگی از طرف پروردگار است و اگر قلم نبود، ملک و دین استوار نمی‌شد و زندگیِ شایسته برقرار نمی‌گردید.
گروه فانوس زاگرس به همراه گروه زاگرس نشینان دنا که همراه همیشگی جامعهٔ اهل قلم و فرهنگیان و هنرمندان، این کشور بوده است، روز قلم را به یکایک مردم عزیز ایران تبریک گفته و دست تک تکشان را به گرمی می‌فشارد. باشد که وجود این مجموعه از قلم و نوشت افزار، سمبلی کوچک از جایگاه والای فرهنگ و هنر در میان مردم، و چراغ روشنی برای ادامه دادن راه پیشینیانمان باشد.
مبارک بادا روز قلم بر مردم کشورمان، که بسیار می‌بینند و می‌خوانند و بسیار می‌فهمند...
قسم به نخستین خطی که از نگاه قلم، تا افق ناپیدای آفرینش کشیده شد!

.......................................................
به قلم سید علی جلالفرد (زاگرس نشین)
نام شما

آدرس ايميل شما

شطرنج واعظی

شطرنج واعظی

از آنجایی که واعظی خود کاریزمایی برای شرکت به عنوان کاندیدای رئیس جمهوری ندارد به نظر ...
توصیه‌های تغذیه‌ای گروه‌های پر خطر در بیماری کرونا

توصیه‌های تغذیه‌ای گروه‌های پر خطر در بیماری کرونا

کارشناس تغذیه اداره مدیریت نظارت برمواد غذایی و بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی یاسوج در خصوص ...
یقه آقازاده‌ها را هم می‌گیریم

یقه آقازاده‌ها را هم می‌گیریم

برخی شوتی‌سواران به‌دلیل مشکلات معیشتی در جنوب یا غرب کشور فعالیت می‌کنند که قاچاقچیان ...