پایگاه خبری کبنا نیوز 26 فروردين 1399 ساعت 15:37 https://www.kebnanews.ir/news/419845/هشدارهایی-جهان-نشنید -------------------------------------------------- در یک دهه گذشته برخی از دانشمندان برجسته جهان درباره شیوع یک بیماری همه‌گیر هشدار داده بودند عنوان : هشدارهایی که جهان نشنید -------------------------------------------------- برخی از دانشمندان و پژوهشگران برجسته جهان در طی یک دهه گذشته هشدار داده بودند که خطر همه‌گیری یک بیماری به ویژه از خانواده کرونا ویروس بسیار «محتمل» است و باید برای آن آماده بود، اما سیاستمداران هیچ برنامه‌ای برای مقابله با این بحران احتمالی طراحی نکردند. متن : در روزهای اخیر و در زمان شیوع بیش از پیش بیماری کرونا در بسیاری از کشورهای جهان و از جمله در آمریکا، در برخی شبکه های اجتماعی یکی از سخنرانی های جرج بوش از روسای جمهوری پیشین آمریکا در سال ۲۰۰۵ میلادی به اشتراک گذاشته می شود که در آن خطر شیوع گسترده یک اپیدمی را توصیفو برنامه هایی را برای آمادگی کشور آمریکا برای مقابله با چنین خطری را طرح می کند. طرحی که اتفاقاً برای چند سالی نیز در آمریکا تداوم پیدا کرد و این کشور برنامه هایی برای تهیه سریع واکسن و انبار برخی اقلام مورد نیاز طرح ریزی کرد، اما این طرح اندک اندک به دست فراموشی سپرده شد. اکنون در ذهن بسیاری از مردم جهان این پرسش شکل گرفته است که آیا شیوع یک ویروس به این صورت قابل پیش بینی بود و اگر پاسخ به این پرسش آری است، ، چرا دولتمردان در کشورهای مختلف جهان، نتوانستند به موقع و با موفقیت مانع از گسترش این بیماری شوند و در نهایت جهان با این معضل بزرگ روبرو شد؟ همه گیری، مسئله ی همیشگی بشر گزارش ها نشان می دهند که جورج بوش ایده خود درباره احتمال قریب الوقوع یک اپیدمی در جهان را از کتاب آنفولانزای بزرگ: داستان مرگبارترین همه گیری تاریخ نوشته جان.ام. باری گرفته بود و تحت تاثیر این کتاب، احتمال داده است که ممکن است چنین همه گیری دوباره در جهان اتفاق افتد. اما کتاب مذکور، تنها کتابی نیست که چنین هشداری را می دهد. کتاب هایی نظیر سوار رنگ پریده: آنفولانزای اسپانیایی ۱۹۱۸ و اینکه چگونه جهان را تغییر داد اثر لورا اسپینی و همه گیری آنفولانزا در ۱۹۱۸-۱۹۱۹ اثر پل کوپربرگ دو کتاب دیگری هستند که به صورت مفصل به بررسی تاثیرات آنفولانزای اسپانیایی بر تاریخ جهان می پردازند و نشان می دهند که چگونه یک پاندمی توانست ظرف مدت کوتاهی جهان را تحت تاثیر خود قرار دهد. کتاب آنفولانزای بزرگ اثر جان باری، در زمان انتشار توانست توجهات بسیاری را به احتمال شیوع یک بیماری دیگر در سطح جهانی جلب کند، اما به سرعت این توجهات از یاد رفت. واقعیت آن است که نه فقط آنفولانزای اسپانیایی (که البته یکی از مرگبارترین همه گیری های تاریخ معاصر بوده است) که تعدد بیماری های همه گیر در جهان معاصر، زنگ خطری روشن برای تمامی دولت های جهان بودند. پس از آنفولانزای اسپانیایی، آنفولانزای آسیایی در سال ۱۹۵۷ در جهان شیوع پیدا کرد که قریب ۲ میلیون مرگ بر جای گذاشت، آنفولانزای هنگ کنگی در سال ۱۹۶۸ در نهایت تا یک میلیون مرگ را در جهان رقم زد و در آخرین مورد، در سال ۲۰۰۹ آنفولانزای خوکی در جهان به مرگ ها ده ها نفر انجامید. همه گیری ها تنها مرگ بر جای نمی گذارد. تجربیات گذشته تاریخی نشان داده بود که شیوع یک همه گیری دیگر در جهان تا چه اندازه می تواند وضعیت اقتصادی و اجتماعی کشورها را بحران روبرو کند. جهانیان پیش از این و در سی سال گذشته بارها با مشکلات اقتصادی و اجتماعی ناشی از همه گیری های جهانی مواجه شده بودند. بحران جنون گاوی در دهه ی ۱۹۹۰ به اقتصاد برخی کشورهای اروپایی، لطماتی را زد و بحران بیماری های سارس (در سال ۲۰۰۲)، مرس (۲۰۱۲) و ابولا (۲۰۱۴) از جمله دیگر نمونه هایی بودند که نشان دادند شیوع یک بیماری همه گیر، تا چه اندازه می تواند کشورهای مختلف جهان را با خطر مواجه کند. هشدارهایی که شنیده نشد بسیاری از دانشمندان در طی سال های اخیر و به ویژه بعد از شیوع ویروس سارس که بسیاری از کشورها را درگیر خود کردند، احتمال می دادند که یک همه گیری دیگر، تا چه اندازه نزدیک است. آمارها و گزارش ها نشان می دهند که شیوع بیماری های همه گیر در جهان، اتفاقی است که با فاصله های زمانی و در دوره های مختلف، رخ می دهد. اندرو کلیف و همکاران وی در کتاب اطلس جهانی بیماری های همه گیر فهرست دستکم ۴۴ اپیدمی مرگ آور را از سال ۴۳۰ پیش میلاد تا سال ۱۹۷۹ میلادی ارائه می کند. اپیدمی هایی که اغلب مربوط به بیماری های مرگ آوری همچون طاعون، آبله، حصبه، تیفوس، تب زرد، وبا و مانند آن می شدند، اما انواعی از آنفولانزا در جهان نیز بارها تبدیل به یک همه گیری شده و جهان را در نوردیده اند. آنفولانزای شایع در سال های مابین ۱۷۸۱ تا ۱۷۸۲ که طبق برآوردها جان حدود صد هزار نفر را در اروپا گرفت، آنفولانزای شایع شده در فرانسه و آلاسکا در ۱۸۸۹ تا ۱۹۰۰ که موجب مرگ دستکم ۶۰ هزار نفر در فرانسه شد و آنفولانزای معروف به آنفولانزای اسپانیایی که در سال های ۱۹۱۸ تا ۱۹۱۹ که به مرگ هزاران نفر در سراسر جهان انجامید. کلیف و همکاران در این اثر تلاش می کنند تا نشان دهند خطر اپیدمی های جهانی همچنان پابرجا است و از ده ها عامل بیماری زای مختلف نام می برند که می توانند باعث بروز چنین اپیدمی هایی در جهان شوند. پزشکان، ویروس شناسان و مدلسازان رایانه ای همچون ناتان وولف، دیوید کوامن، بیل گیتس، پیتر سی. دوهرتی وآنا پاستوره پیونتی در آثار خود در طی سال های ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۸ نشان داده بودند که خطر شیوع یک ویروس مرگبار دیگر در جهان، بسیار محتمل است.اما جالبتر از آن کتاب سرریز: عفونت حیوانات و همه گیری بعدی انسان ها نوشته دیوید کوامن در سال ۲۰۱۲ میلادی است. کوامن در این اثر پیش بینی می کند که بنابر شواهد قوی و به دلیل نزدیکی بیش از پیش بشر به قلمرو حیوانات وحشی و با توجه به تجربه های بیماری هایی نظیر ابولا و سارس، می توان انتظار داشت که یک همه گیری بزرگ دیگر در جهان اتفاق بیافتد. این پیش بینی را می توان در کتاب طوفان ویروسی: طلوع یک عصر همه گیری جدید نوشته ناتان وولف ویروس شناس مشهور دانشگاه استنفورد که در سال ۲۰۱۱ منتشر شد، نیز دید. وولف که تحقیقات فراوانی را بر روی ویروس ها در مناطق مختلف جهان همچون آفریقا انجام داده است، در این کتاب از خطرات احتمالی یک ویروس همه گیر سخن می گوید و برای مقابله با این خطر، پیشنهاداتی نیز ارائه می دهد. پیتر سی. دوهرتی دامپزشک و برنده جایزه نوبل پزشکی در سال ۱۹۹۶ نیز در کتابی با عنوان پاندمی: آن چه باید همه بدانند که در سال ۲۰۱۲ منتشر کرده است، تاکید می کند که تجربه بیماری هایی نظیر سارس نشان داده اند که در جهان امروز، نه تنها احتمال آغاز یک همه گیری جهانی بسیار محتمل است که همه گیری های جهانی جدید، به دلیل آن که کم خطرتر از بیماری هایی همچون طاعون و وبا هستند، قابلیت آن را دارند که با تکیه بر حمل و نقل هوایی، با سرعتی باورنکردی و بسیار بالا در جهان پخش شوند و تغییرات اقلیمی ناشی از گرم شدن کره زمین، افزایش تراکم جمعیت و افزایش مقاومت آنتی بیوتیک ها بر برنامه های مقابله با این همه گیری ها اثر می گذارند. دوهرتی در این کتاب حتی توصیه می کند با توجه به تجربه سارس، بر روی ذخایر پاتوژنیک در حیواناتی همچون خفاش، تحقیقات بیشتری صورت بپذیرد. اما جالبتر و شگفت انگیزتر از تمامی این موارد، کتابی با عنوان نمودارسازی همه گیری بعدی است. در این کتاب تیمی از محققین جوان همچون آنا پاستوره پیونتی، نیکولا پرا، نیکول سامی، الساندرو وسپیگنی و دیگران که اغلب متخصص رشته مدل سازی بوده اند، به رشته تحریر درآمده است. این محققان در اثر خود در سال ۲۰۱۸ از طریق مدل سازی های رایانه ای، تلاش کردند تا نشان دهند در صورت شیوع یک بیماری همه گیر دیگر در جهان، این بیماری چگونه می تواند در جهان پخش شود. با توجه به شیوع بیماری سارس در سال ۲۰۰۳، این تیم تحقیقی در فصلی از کتاب به بررسی احتمال شیوع یک ویروس کرونای دیگر پرداخته است و با سه فرضیه شیوع از شهرهای گوانگجو در چین (محل شیوع بیماری سارس)، بارسلون در اسپانیا و (محل گسترش ویروس آنفولانزای اسپانیایی) و جده در عربستان (محل شیوع بیماری مرس)، به بررسی احتمالات مختلف پرداختند و تلاش کردند تا نشان دهند چگونه در یک سناریوهای مختلف یک کرونا ویروس جدید می تواند در جهان منتقل شود. اگرچه به نظر می رسد پیش بینی آن ها در مورد نحوه همه گیری کرونا ویروس مذکور با آن چه که امروز رخ داده، متفاوت است و ویروس مذکور با مدلی متفاوت و بسیار پیچیده تر و مخرب تر از سناریوهایی که این محققین پیش بینی کرده اند در جهان چرخیده است، اما دقت این پژوهشگران در به صدا درآوردن زنگ خطر شیوع یک کرونا ویروس دیگر در جهان و سرعت بالای انتقال احتمالی آن، می توانست سیاست مداران در کشورهای مختلف را متوجه خطری کند که در کمین بود. گروهی از دانشمندان به مدلسازی احتمالی شیوع یک کرونا ویروس از کشور چین در سال ۲۰۱۸ دست زدند و احتمالا مربوط به گسترش این ویروس را در نقشه هایی مورد تجزیه و تحلیل قرار دادند. این نقشه یکی از مدل های احتمالی شیوع کرونا ویروس در این بررسی است که تفاوت هایی را با واقعیت امروز دارد نکته جالب توجه دیگر سخنرانی بیل گیتس بنیان گذار شرکت مایکروسافت و میلیارد آمریکایی است. بیل گیتس که سال ها است بنیادهایی خیریه برای مقابله با بیماری های واگیردار را اداره می کند، چند سال پیش در یک سخنرانی و پس از آن در مقاله ای در نشریه نیوانگلند تاکید کرد که احتمال گسترش یک بیماری مرگبار در جهان بسیار زیاد است و باید برای مقابله با آن آماده شد. بیل گیتس در مصاحبه های بعدی خود تاکید کرد که مدلسازی های رایانه ای شرکت ها و نهادهای زیرمجموعه، مدت ها است که با کار بر روی ویروس های همچون ویروس کرونا، پیش بینی می کردند که شیوع مرگبار یک ویروس دیگر در جهان نه تنها ممکن که بسیار محتمل و قریب الوقوع است. سیاستمدارانی که عقب می مانند بحران ویروس کرونا، هرچند پیش بینی می شد، اما به دلیل آن که امکان تشخیص زمان دقیق آن امکان پذیر نبود، از سوی سیاست گذاران نادیده گرفته شد. همچون زلزله در مناطق زلزله خیز که همه می دانند قریب الوقوع است، اما هیچکس نمی داند کی رخ می دهد و از همین رو در بسیاری از مواقع اقدامات احتیاطی نادیده گرفته می شود. جرج بوش پسر به رغم توجه به این امر تنها دو تا سه سال بعد، احتیاط های خود را کنار گذاشت. اغلب دولتمردان جهان ترجیح می دهند که بیشتر بر روی موضوعاتی تمرکز کنند که عینی تر، قابل پیش بینی تر و برای آن ها مهمتر تلقی می شود. بطور حتم برای اغلب سیاستمداران جهان مسائلی همچون رقابت تجاری، نرخ رشد اقتصادی، نرخ بیکاری، گروه های تروریستی یا رقابت های جناحی و سیاسی در اولویت بالاتری در اذهان سیاستمداران نسبت به یک شیوع یک ویروس احتمالی قرار می گیرند. در عین آمادگی برای مقابله با یک ویروس احتمالی، هزینه های بسیاری بالایی را طلب می کند که اغلب سیاستمداران حتی در ثروتمندترین کشورها، از صرف هزینه های مربوط به آن، طفره می روند. بی توجهی سیاستمداران به هشدارها درباره همه گیری احتمالی ویروس کرونا، شباهت بسیاری به بی توجهی آنان به مسئله تغییرات اقلیمی دارد. مقایسه خطر تغییرات اقلیمی موضوعی است که دلیل نادیده گرفته شدن اخطارهای مربوط به همه گیری یک بیماری را به خوبی نشان می دهد. اکنون سال ها است که اغلب دانشمندان جهان بر سر آن که تغییرات اقلیمی و گرمایش زمین، خطری جدی برای حیات موجودات زنده است، به توافق رسیده اند. ذوب شدن یخچال ها، وقوع طوفان ها و خشکسالی های پیاپی و ثبت دماهایی بسیار بالاتر از گذشته در نقاط مختلف کره زمین، همگی نشان دهنده این خطرات بالقوه هستند. با این حال کنفرانس ها و مجامع بین المللی که برای توافق بر سر راه حل گرمایش زمین برگزار می شوند، یکی پس از دیگری شکست می خورند یا دستکم به نتیجه چندانی نمی رسند. در عین حال سیاستمداران نیز به توافقات پایبند نیستند و بطور مثال دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا با خروج از توافق اقلیمی پاریس نشان داد که چندان به این خطرات اهمیت نمی دهد. همچنین رقابت بر سر رشد اقتصادی بیشتر، به ویژه از سوی احزاب محافظه کار و دست راستی نیز باعث شده است هشدارها بیش از پیش نادیده گرفته شوند. چند دهه قبل، دولت محافظه کار مارگارت تاچر گزارش مشهور به کتاب سیاه درباره مشکلات جدی بهداشتی و تاثیر شکاف طبقاتی بر خدمات مراکز درمانی این کشور را انکار کرد، اما امروز مشخص شده است که نظام های بهداشتی و درمانی جهان تا چه اندازه در برابر یک بیماری همه گیر، ناتوان شده اند، زیرا سال ها است که بسیاری از دولت ها ترجیح می دهند به جای رسیدگی به نظام بهداشتی و درمانی خود، به سراغ اولویت هایی همچون مبارزه با تروریسم یا رقابت اقتصادی بپردازند. هرچند هنوز مشخص نیست ویروس کرونا تا چه اندازه توانسته باشد اولویت های سیاستمداران را تغییر دهد، اما به نظر می رسد کشورهای جهان هم فرصت و اطلاعات علمی لازم برای پیش بینی چنین بحرانی را در اختیار داشته اند، اما نسبت به آن بی توجهی نشان داده اند تا در نهایت گرفتار بحرانی شده اند که طبق توصیه های مختلف، امکان ممانعت از شیوع گسترده آن وجود داشت. اتفاقی که طبق پیش بینی ها، پس از این نیز امکان دارد تا بار دیگر رخ دهد و باید دید آیا سیاستمداران جهان حاضرند تا مقابله با مسائلی همچون بیماری های همه گیر یا تغییرات اقلیمی را بالاخره جزو اولویت های خود به حساب آورند یا همچنان آن ها را خطراتی بسیار دور از ذهن در نظر می آورند. منابع: - David Quammen, Spillover: Animal Infections and the Next Human Pandemic, ۲۰۱۲ - Jo Hays, Epidemics and Pandemics: Their Impacts on Human History, ۲۰۰۶ - Nathan Wolfe, The Viral Storm: The Dawn of a New Pandemic Age, ۲۰۱۱ - Peter C. Doherty, Pandemics: What Everyone Needs to Know, ۲۰۱۳ - Christian W. McMillen, Pandemics: a very short introduction, ۲۰۱۶ - Ana Pastore y Piontti and other, Charting the Next Pandemic: Modeling Infectious Disease Spreading in the Data Science Age, ۲۰۱۷ - Catharine Arnold, Pandemic ۱۹۱۸: Eyewitness Accounts from the Greatest Medical Holocaust in Modern History, ۲۰۱۸ - John M. Barry, The Great Influenza: The story of the deadliest pandemic in history - Nancy K. Bristow, American Pandemic: The Lost Worlds of the ۱۹۱۸ Influenza Epidemic, ۲۰۱۲ - Paul Kupperberg, The influenza pandemic of ۱۹۱۸-۱۹۱۹, ۲۰۰۸ - Andrew Cliff and other, world atlas of epidemic diseases, ۲۰۰۴ - Laura Spinney, Pale Rider: The Spanish Flu of ۱۹۱۸ and How It Changed the World - (منبع: ایرنا)