پایگاه خبری کبنا نیوز 6 فروردين 1399 ساعت 1:56 https://www.kebnanews.ir/news/419172/ارزش-اقتصادی-خانه-داری-بوته-فراموشی -------------------------------------------------- یادداشت؛ عنوان : ارزش اقتصادی خانه داری در بوته فراموشی -------------------------------------------------- خانه داری آنچنانکه در نگاه مردانه دولت‌ها مغفول مانده است، نباید بی اجر و مزد باشد و می‌توان ادعای زنی که گفته است «زنان حق ندارند به میل خود از نفقه‌شان خرج کنند» را بطور کامل رد کرد، چون مقدار زیادی از نفقه می تواند به فعالیت های ارزش افزوده زنان تعلق بگیرد، این در حالی است که حق و حقوق بسیاری از زنان در خانواده‌ها، بخصوص خانواده‌های سنتی‌تر در نظر گرفته نمی‌شود و واقعیت امر آن است که زن به عنوان خدمتکاری درنظر گرفته می‌شود که خانه داری جزو وظایف او محسوب می‌شود، اگر زنی بخواهد کمی از اوقات زندگی‌اش را صرف کارهای شخصی‌اش کند مورد اعتراض اعضای خانواده و همسر قرار می‌گیرد. متن : یکبار که مادرم از جلسه های مذهبی هفتگی خود برگشته بود از خانمی سخن گفت که چند هفته ای در جلسه شان حضور پیدا کرده و برای خانم ها که تعداد زیادی شان هم مادر و خانه دار بود، سخنرانی می کرد. هر بار که این خانم سخنرانی می کرده حرف هایی می زده که برای زن ها جای شبهه و سؤال می شده، اما اینبار موضوعی را باز کرده که مورد اعتراض زنان حاضر واقع شده بود. موضوع چه بود؛ خانم گفته است که پولی که مرد به عنوان نفقه به زن می دهد، زن به هیچ عنوان حق ندارد خرج مصارفی غیر از آنچه به نفقه تعلق می گیرد کند، به عنوان مثال خانم اجازه ندارد مبلغی را به یک فقیر بدهد، یا اگر دلش خواست نمی تواند برای خواهرش پولی یا هدیه ای ببرد، یا آنکه نمی تواند مقداری را پس انداز کند و تاکید کرده که برداشتن پول از نفقه حرام است. که مورد اعتراض زنان قرار گرفته است. اما من می خواهم موضوعی را باز کنم که کاملاً مرتبط با نفقه زنان (قانون مدنی در خصوص اینکهنفقه زوجه شامل چیست ماده 1107 را در نظر گرفته است که طبق آن نفقه زوجه عبارت است ازهمه نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن از قبیل مسکن ، البسه ، نان ، اثاث منزل و هزینه های درمانی و بهداشتی و خادم در صورت عادت یا احتیاج به واسطه نقصان یا مرض.) و در ارتباط با سخنان این خانم است و از همه مهمتر به موضوع مهم حقوق زنان و ارزش اقتصادی خانه داری اشاره دارد. خانه داری زنان دارای ارزش اقتصادی و مشتمل بر انجام فعالیت های متنوع زنان در خانه است که عمدتاً از نظرها پنهان مانده است و بخش اعظم فعالیت هایی که زنان در زمینه نگهداری و تداوم منابع انسانی و مراقبت از کیان خانواده انجام می دهند در حسابرسی ها و آمارگیری های ملی به حساب نمی آید. بر اساس محاسبات در پژوهشی در سال 1389، ارزش افزوده هفتگی کار خانه داری معادل مبلغ 1600000 ریال برآورد گردیده است(شهلا باقری، 1390). می توان به حق شیربها در قانون اساسی اشاره کرد که بر اساس ماده 1176 مادر می تواند برای شیر دادن به فرزند اجرت طلب کند. یا آنکه بطور مستقیم به خانه داری بپردازیم؛ از نگاه حقوقی گفته می شود که زن وظیفه ای برای انجام دادن کارهای خانه ندارد و می تواند در مقابل آن اجرت دریافت کند؛ اما اسلام وقتی می خواهد شکل اخلاقی را مطرح کند می گوید خانه داری زن معادل جهاد است و برای او عبادت محسوب می شود. در بحث حقوقی مخاطبش مرد است و خطاب به او می گوید تو نباید خانه داری را وظیفه زن بدانی، نباید او را بازخواست کنی یا زیاده خواه باشی و اصل این است که وقتی همسرت کار خانه را انجام می دهد باید سپاسگزار او باشی؛ این یعنی حالت طلبکاری از سمت مردان در قبال خانه داری زنان را تخطئه می کند؛ اما در بحث اخلاقی، مخاطب زنان هستند. اسلام زنان را تشویق می کند که کارهای خانه را با عشق و محبت نسبت به اعضای خانواده انجام دهند و برای آن اجر و ثواب بسیاری برای آن قرار می دهد. همین نوع نگاه باعث می شود که زن هرکدام از کارهای خانه را که می خواهد انجام دهد احساس نزدیک شدن به خدا پیدا کند و همین حالش را خوب تر می کند و خستگی اش را کمتر. امام خمینی (ره) معتقد بودند که زن وظیفه ای در قبال انجام کارهای خانه ندارد و عملاً اجازه نمی دادند همسرشان کارهای خانه را انجام دهد. از طرف دیگر به پسر و نوه هایشان هم به صورت عملی و هم زبانی یاد می دادند که از زنانشان انتظار کاری نداشته باشند و اگر کار کردند، وظیفه شان نیست، محبت کرده اند؛ اما به دخترها توصیه می کردند که کار کنند. بطور خاصه زنان در شهرهای کوچکتر و سنتی کار و فعالیت خانه داری شان بیشتر از زنان در شهرهای دیگر است. مثلاً در استان کهگیلویه و بویراحمد زنان بسیاری از احتیاجات زندگی خود را فراهم می کنند. از بافتن فرش و گلیم و لباس گرفته تا تهیه کره محلی و نان تیری. در اینجا بطور معمول در هر چند خانه ای، یک زن هر ماه یا هر دو هفته یکبار مقدار زیادی نان تیری برای مصرف خانواده می پزد. خیلی از زنان برنج، کنجد، حبوبات و ... را در خانه خود تمیز می کنند و مورد مصرف قرار می دهند. برخی از زنان ماست های خانگی درست می کنند، و اما در روستاها زنان همه این احتیاجات را به اضافه کره محلی، پنیر و کشک را نیز خود تهیه می کنند و حتی به فروش می رسانند و پا به پای مردان و حتی بیشتر کار می کنند. شاید حتی بد نباشد آمار بیماری های زنان را بررسی کنیم تا ببینیم چه ارتباطی میان کارهای خانه داری و بیماری های زنان می یابیم. اگر همه این موارد را لحاظ کنیم، ارزش افزوده کار زنان از مقداری که در بالا (محاسبه شده در سال 89 به ارزش 1600000 ریال) گفته شد خیلی بالاتر خواهد بود، مهم تر آنکه خانه داری آنچنانکه در نگاه مردانه دولت ها مغفول مانده است، نباید بی اجر و مزد باشد و می توان ادعای زنی که گفته است زنان حق ندارند به میل خود از نفقه شان خرج کنند را بطور کامل رد کرد، چون مقدار زیادی از نفقه می تواند به فعالیت های ارزش افزوده زنان تعلق بگیرد، این در حالی است که حق و حقوق بسیاری از زنان در خانواده ها، بخصوص خانواده های سنتی تر در نظر گرفته نمی شود و واقعیت امر آن است که زن به عنوان خدمتکاری درنظر گرفته می شود که خانه داری جزو وظایف او محسوب می شود، اگر زنی بخواهد کمی از اوقات زندگی اش را صرف کارهای شخصی اش کند مورد اعتراض اعضای خانواده و همسر قرار می گیرد. بنابراین لازم است زنان نسبت به حق و حقوق خود آگاهی بیشتری بیابند تا هم در زندگی خصوصی با گفت و گو درباره حقوق خود بتوانند به اعتدال برسند و هم در مقابل سخنان نادرست دیگران در خارج از منزل بتوانند از حقوق هم نوعان خود دفاع کنند. مسلماً زنان به عنوان اعضای مهم جامعه باید در ابعاد مختلف توانمندسازی زنان در ابعاد حقوقی، اقتصادی، فرهنگی از حمایت دولت برخوردار شوند. ماده 230 برنامه پنجم توسعه کشور نیز، تهیه سند جامع توسعه زنان در امور معیشتی و تأمین اجتماعی مورد تاکید قرار گرفته است. لذا توجه به کار خانه داری زنان به عنوان یک فعالیت اقتصادی، اجتماعی و لزوم فعالیت های پشتیبانی کنند و اتخاذ برنامه های اقتصادی، اجتماعی برای زنان خانه دار توسط دستگاه های اجرایی در این راستا می تواند مقتضی و مناسب تلقی گردد (برنامه پنجم توسعه، 1389). تاکنون که سه سال از تدوین برنامه ششم توسعه نیز می گذرد، هنوز طرح چشمگیری از برنامه های مدون برنامه پنجم و ششم برای زنان دیده نشده است. اما دولت طی دو سال اخیر در صدد اجرایی شدن طرح بیمه زنان خانه دار بود که در استان های مختلف اجرا شد. با این حال، حمایت از زنان در راستای توانمندشدن آن ها با آنچه که ایده آل یک جامعه اسلامی باشد تفاوت زیادی دارد. در کشورهای غربی می بینیم توجه به حقوق زنان و حمایت های دولتی، شامل قرار دادن خدمات اجتماعی، اقتصادی، پزشکی در سطح بالایی برای زنان و دیگر اقشار جامعه قرار می گیرد، و با آنچه در اینجا اتفاق می افتد تفاوت زیادی دارد. در پایان این ضرورت احساس می شود که مراکز مذهبی مربوطه و حوزه های علمیه بر سخنرانان نظارت و دقت بیشتری داشته باشند و ضمن آسیب شناسی و به روز بودن، تذکرات لازم را بدهند. ............................... سیده زهرا حسینی فر